Bulut Servisi Com Logo

Bu yazıda temel kavramlar ve bulutun en ilkel eserleri’ne (çıktılar) dair kavramları temsil eden temel terimler incelenmektedir.

  • Bulut
  • BT Kaynağı
  • Şirket içi
  • Ölçeklendirme
  • Bulut Servisi
  • Bulut Servis Tüketicisi

 

Bulut

Bir bulut uzaktan ölçeklenebilir ve ölçülebilir BT kaynaklarını sağlama amacıyla tasarlanmış ayrı bir BT ortamı ifade eder. Terim özünde merkezi BT kaynaklarına uzaktan erişimi mümkün kılan ağların ağı anlamına gelen İnternet için kullanılan bir metafordur. Bulut bilişim BT içinde resmi olarak bir bölüm kimliği kazanmadan önce, bulut sembolü belirli bir çeşitliliğe sahip web tabanlı mimarilerin ana belgelenmelerinde İnternet’i temsil ediyordu. Bu sembol şimdilerde özellikle bulut ortamının sınırlarını temsil etmekte.

Cloud: The symbol used to denote the boundary of a cloud environment.

Bulut terimi ile İnterneti temsil eden bulut sembolünü birbirinden ayırmak önemli. BT kaynaklarının uzaktan kullanımının mümkün olduğu belirli bir ortam olarak bulut sınırlıdır. İnternet üzerinden erişilebilir olan pek çok bireysel bulut vardır.

Internet, birçok Web tabanlı bilişim kaynaklarına açık erişim sağlar iken, bir bulut tipik olarak özel sektöre ait ve ölçülü miktardaki BT kaynaklarına erişim imkanı sunmaktadır.

Internet’in büyük bir bölümü, World Wide Web üzerinden yayınlanan içerik tabanlı BT kaynaklarına erişime adanmış durumdadır. Diğer taraftan Bulut ortamları tarafından tedarik edilen BT kaynakları, arka-uç işleme yetenekleri sağlamaya ve bu yeteneklere kullanıcı tabanlı erişim sağlamaya adanmıştır. Diğer bir temel ayrım noktası, İnternet protokolleri ve teknolojilerine dayandırılmış olsalar dahi bulut’un Web tabanlı olmasına gerek yoktur. Protokoller bilgisayarların birbirleri ile önceden tanımlanmış ve yapısal davranışa sahip iletişimlerindeki standartları ve metodları temsil eder. Bulut BT kaynaklarına uzaktan erişme imkanı sunan bu protokollerin herhangi birinin kullanımına dayandırabilir.

BT Kaynağı

Bir BT kaynağı sanal sunucular gibi yazılım tabanlı veya fiziksel sunucular gibi donanım tabanlı olabilen BT ile ilgili eserdir.

CPU, hafıza (RAM), sabit diskler, ağ arabirimleri ve hatta elektrik girişi dahi birer kaynaktır. Sanal olan kaynaklar olarak dosya ve klasörler, ağ soketleri (ing. network sockets), lock dosyaları sayılabilir.

Şirket İçi

Farklı ve uzaktan erişilebilir bir ortamda olduğu gibi, bir bulut BT kaynaklarının dağıtımı için bir seçenek sunar. Örgütsel sınırlar içinde yer alan geleneksel kurumsal yapı içinde barındırılan bir BT kaynağı, kısaca şirket içi olarak adlandırılır. Diğer bir deyişle, “şirket içi” terimi bulut tabanlı olmayan BT ortamının yerinde kontrol edilmesi anlamına gelir. Bu terim bulut tabanlı olma durumuna alternatif olarak BT kaynağını niteler. Şirket içi olan bir BT kaynağı bulut tabanlı olamaz yada tam tersi.

  • Şirket içi bir BT kaynağı bulut tabanlı bir BT kaynağına erişebilir ve etkileşebilir.
  • Şirket içi bir BT kaynağı bir buluta taşınabilir, böylece bulut tabanlı bir BT kaynağı haline gelmiş olur.
  • Bir BT kaynağının gereksiz dağıtımı şirket içi ve bulut tabanlı ortamların her ikisi içinde geçerli olabilir.

Şayet şirket içi ve bulut tabanlı BT kaynakları arasındaki fark özel bulut kavramı ile karışıyorsa, alternatif bir niteleyici kullanılabilir.

Ölçekleme

BT kaynağı perspektifinden Ölçekleme, BT kaynağının kullanım talebine göre artan ve azalan yapısını temsil eder. Yatay ve Dikey olmak üzere iki tür ölçekleme vardır. Yatay ölçekleme içeri ve dışarı yapılan ölçekleme, Dikey ölçekleme ise yukarı ve aşağı yapılan ölçeklemelerdir.

Yatay Ölçekleme

Aynı türde BT kaynaklarının tahsis edilmesi veya serbest bırakılması ile yapılan işleme yatay ölçekleme denir. Kaynakların yatayda tahsis edilmesi dışarı ölçekleme ve kaynakların serbest bırakılması ise içeri ölçekleme olarak adlandırılır. Yatay ölçekleme bulut ortamlarındaki yapılan ölçeklemenin yaygın bir şeklidir.

Dikey Ölçekleme

Var olan bir BT kaynağının yerini daha yüksek veya düşük kapasitede olan bir diğeri aldığında, dikey ölçekleme gerçekleşmiş olur. Özellikle, BT kaynağının yerini daha yüksek kapasite de olan bir diğerinin alması Yukarı Ölçekleme, daha düşük kapasitede olan bir BT kaynağının alması ise Aşağı Ölçekleme olarak adlandırılır. Dikey ölçekleme değişim esnasında gerekli olan kesinti sebebiyle bulut ortamlarında daha nadir olarak başvurulan bir yöntemdir.

 

Aşağıdaki tabloda dikey ve yatay ölçeklemenin artı ve eksilerine ait bir karşılaştırma yer almaktadır.

Yatay Ölçekleme Dikey Ölçekleme
Düşük Fiyat Yüksek Fiyat
BT kaynakları anında kullanılabilir BT kaynakları normalde anında kullanılabilir
Kaynak kopyalama ve otomatik ölçekleme Normalde ek kurulum gerekir
Ek BT kaynakları gereklidir Ek BT kaynakları gerekli değildir
Donanım kapasitesi ile sınırlı değildir Maksimum donanım kapasitesi ile sınırlıdır

Bulut Servisi

Bulut uzaktan erişilebilir bir ortam olmasına rağmen, bir bulutta bulunan BT kaynaklarının tamamına uzaktan erişilemeyebilir. Örneğin, bulut içine dağıtılmış bir veritabanı veya bir fiziksel sunucu aynı bulut içinde yer alan diğer BT kaynakları tarafından erişilebilir. Yayınlanmış API’si olan bir yazılım programı uzak istemci tarafından erişimi mümkün kılmak için dağıtılabilir.

Bir bulut servisi uzaktan erişilebilen bulut üzerindeki herhangi bir BT kaynağıdır. Servis odaklı mimari gibi diğer BT alanlarının tersine, bulut bilişim bağlamındaki servis kelimesi özellikle geniştir. Bir bulut servisi mesajlaşma protokolü kullanan teknik bir arayüze sahip web tabanlı basit bir yazılım programı, yönetim araçları veya daha geniş ortamlar için uzaktan erişim noktası olabilir.

 

Sanal bir sunucu olarak hizmet üreten bir bulut servisine bulut sınırının dışından erişilebilir. Bulut servisi yayınlanmış teknik arayüzünden erişilmek üzere tasarlanmış bir tüketici programı tarafından çağrılır. Bulut servisi sanal sunucuya giriş yapan kullanıcı tarafından uzaktan erişilebilir.

Bulut bilişimin ardındaki motivasyon, servis olarak sunulan ve diğerlerini de kapsayan BT kaynaklarının istemcilere işlev olarak sunulması ve uzaktan erişilmesidir. Bulut servislerinin genel türleri model olarak tanımlanırlar ve “as a service” son eki alırlar.

Bulut Servis Tüketicisi

Bulut servisi tüketicisi bir bulut servisine erişildiğinde bir yazılım programı tarafından tanımlanan geçiçi bir çalışma rolüdür.

Bulut servisi tüketicilerinin yaygın türleri yazılım programlarını ve oluşturulan servis sözleşmeleri ile uzaktan erişilen bulut servislerini içerir. Aynı zamanda bulut servisleri olarak konumlandırılmış olan diğer BT kaynaklarına uzaktan erişimin mümkün olduğu iş istasyonları, dizüstü bilgisayarlar ve mobil cihazlar da bu türler içinde yer alır.